ทำข้อสอบวัดระดับความรู้ เรื่อง พลิกโฉมห้องเรียนสู่ยุคใหม่: 13 เครื่องมือคิด ยกระดับผู้เรียนให้เป็นนักคิดสร้างสรรค์ เพื่อรับเกียรติบัตรออนไลน์ ผ่าน Google Form
สวัสดีครับ วันนี้ผมขอนำกิจกรรมการทำข้อสอบวัดระดับความรู้ เรื่อง พลิกโฉมห้องเรียนสู่ยุคใหม่: 13 เครื่องมือคิด ยกระดับผู้เรียนให้เป็นนักคิดสร้างสรรค์ เพื่อรับเกียรติบัตรออนไลน์ ผ่าน Google Form โดยเมื่อท่านได้ทำแบบทดสอบผ่านเกณฑ์ที่ทางผู้จัดกิจกรรมได้กำหนดไว้ ท่านจะได้รับเกียรติบัตรเป็นไฟล์ PDF ดังภาพตัวอย่างที่ได้ทางผมได้นำมาแสดงให้ดูไว้ผ่านทาง Email ที่ท่านได้ลงทะเบียนไว้ตอนทำแบบทดสอบครับ สามารถทำแบบทดสอบได้ที่ปุ่มทำแบบทดสอบด้านล่างเลยครับ
รากฐานแห่ง “วัฒนธรรมการคิด” ที่มั่นคง
ก่อนอื่นเลย น้อง ๆ อาจจะสงสัยว่าทำไมคุณครูถึงชอบใช้เครื่องมือคิดหลายอย่างจัง? นั่นเป็นเพราะครูกำลังสร้าง “วัฒนธรรมการคิด” (Culture of Thinking) ให้เกิดขึ้นในห้องเรียนนั่นเอง ซึ่งหมายถึง การให้คุณค่ากับกระบวนการคิด การตั้งคำถาม และการเรียนรู้ตลอดชีวิต มันไม่ใช่แค่เรื่องของการใช้เครื่องมือให้เป็นอย่างเดียว แต่มันคือการสร้างสภาพแวดล้อมที่น้อง ๆ รู้สึกว่าการคิด การสงสัย และการเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ เป็นเรื่องที่มีความหมายและสำคัญมาก ๆ นั่นเอง
Jigsaw: ไม่ใช่แค่ต่อจิ๊กซอว์ แต่เป็นการรับผิดชอบกลุ่ม
มาเริ่มกันที่เครื่องมือแรกที่น่าสนใจสุด ๆ อย่าง Jigsaw (จิ๊กซอว์) เครื่องมือนี้ออกแบบมาเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้แบบร่วมมือ (Cooperative Learning) ที่เน้นให้นักเรียนแต่ละคน รับผิดชอบศึกษาเนื้อหาเฉพาะส่วน (เป็นชิ้นส่วนของจิ๊กซอว์) แล้วนำความรู้ที่ได้นั้นมาสอนเพื่อน ๆ ในกลุ่มหลักของตัวเอง กระบวนการนี้พัฒนาทักษะทางสังคมและวิชาการของผู้เรียนในด้านที่โดดเด่นที่สุดคือ ความรับผิดชอบต่อการเรียนรู้ของกลุ่มและการถ่ายทอดความรู้ เพราะถ้าคนใดคนหนึ่งไม่เข้าใจ เพื่อนคนอื่น ๆ ในกลุ่มก็จะขาดชิ้นส่วนสำคัญไปเลย เหมือนการต่อจิ๊กซอว์ที่ต้องพึ่งพาซึ่งกันและกันนั่นแหละครับ
Brainstorming: อิสระแห่งความคิดคือหัวใจ
ต่อกันด้วยการระดมสมอง หรือ Brainstorming ที่น้อง ๆ คุ้นเคยกันดี หัวใจสำคัญที่ทำให้การระดมสมองมีประสิทธิภาพคือการสร้างบรรยากาศที่เปิดกว้างและไม่กดดัน หลักการที่สำคัญที่สุดของการทำ Brainstorming คือ ให้ทุกคนสามารถเสนอความคิดได้อย่างอิสระโดยไม่วิจารณ์ เราต้องเน้นที่ ปริมาณของความคิดมากกว่าคุณภาพ ในช่วงแรกก่อน แล้วค่อยมาจัดระเบียบและประเมินทีหลัง (นี่คือเคล็ดลับของความคิดสร้างสรรค์เลยนะ!)
Think Pair Share และ Walk and Talk: เครื่องมือสร้างปฏิสัมพันธ์
สำหรับเครื่องมือในกลุ่ม Cooperative Learning อย่าง Think-Pair-Share (คิด-คู่-แบ่งปัน) มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อส่งเสริมทักษะ การสร้างปฏิสัมพันธ์และการสื่อสาร เพราะช่วยให้น้อง ๆ ได้คิดด้วยตัวเองก่อน (Think) ได้อภิปรายกับเพื่อนเป็นคู่ (Pair) และสุดท้ายจึงแบ่งปันกับทั้งชั้น (Share) ซึ่งช่วยให้นักเรียนกล้าแสดงความคิดเห็นมากขึ้นด้วย ลองนึกภาพว่าถ้าน้อง ๆ อ่านบทความเรื่อง ‘ปัญหาสุขภาพในวัยรุ่น’ คุณครูมักจะใช้เครื่องมือนี้ใน ขั้นการปฏิบัติ/พัฒนา เพราะเป็นช่วงที่น้อง ๆ ต้องวิเคราะห์ ตีความ และเริ่มลงมือสร้างความรู้จากการอ่านบทความนั้น
ส่วน Walk and Talk (เดินและคุย) ก็เป็นเครื่องมือที่คล้ายกัน แต่มีสิ่งหนึ่งที่ทำให้มันแตกต่างจาก Think Pair Share อย่างมีนัยสำคัญในแง่ของกระบวนการเรียนรู้ คือ การใช้องค์ประกอบทางกายภาพ (Movement) ในการเรียนรู้ การได้เดิน ได้เปลี่ยนอิริยาบถไปพร้อมกับการพูดคุยกับเพื่อน ทำให้สมองปลอดโปร่งและสร้างความคิดใหม่ ๆ ได้ดีกว่าการนั่งอยู่กับที่เยอะเลย
การจัดระเบียบความคิด: จากกระจัดกระจายสู่ความเป็นระบบ
หลังจากระดมความคิดแล้ว การจัดระเบียบก็สำคัญไม่แพ้กัน เครื่องมือที่ช่วยในเรื่องนี้ได้ดีคือ Card and Chart เครื่องมือคิดที่มีลักษณะเป็นการนำบัตรคำ (Card) ที่รวบรวมความคิดมาจัดหมวดหมู่หรือจัดลำดับบนแผนภูมิ (Chart) ซึ่งถ้าเรานำ Brainstorm และ Card and Chart มารวมเข้าด้วยกัน ก็จะช่วยส่งเสริมกระบวนการคิดในเรื่อง การสร้างความคิดใหม่และการจัดระเบียบความคิดนั้น ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากที่สุดเลยครับ คิดเยอะแล้วก็ต้องรู้จักจัดเรียงด้วยนะ!
นอกจากนี้ เครื่องมือ Mind Mapping (แผนที่ความคิด) ก็ถือเป็นเครื่องมือสุดคลาสสิกที่ใช้ ภาพ สี เส้น และการโยงใยในการจัดระเบียบความคิด มันช่วยให้เราเห็นความสัมพันธ์ของข้อมูลทั้งหมดได้ในภาพเดียว โดยการใช้ Mind Mapping เพื่อสรุปเนื้อหาส่วนใหญ่จัดอยู่ในระดับการคิด การวิเคราะห์ และการสังเคราะห์ (Analyzing/Synthesizing) ข้อมูลต่าง ๆ นั่นเอง
รอบวง และ พื้นที่ส่วนตัว: การแสดงออกที่หลากหลาย
ทีนี้มาดูเครื่องมือที่เน้นการแสดงออกรอบวงกันบ้าง
- Round Robin (พูดรอบวง) เป็นเครื่องมือที่กำหนดให้สมาชิกกลุ่ม ผลัดกันพูดรอบวงโดยไม่ใช้การเขียน โดยเป็นเครื่องมือที่ไม่เน้นการแลกเปลี่ยนข้อมูลเชิงลึก แต่เน้น ปริมาณความคิดที่รวดเร็ว เพื่อกระตุ้นให้น้อง ๆ กล้าแสดงออกอย่างรวดเร็ว (ครูต้องการทราบความคิดเห็นแรกเริ่มของนักเรียนทุกคนเกี่ยวกับ ‘อาชีพในฝัน’ โดยไม่มีการเขียน ก็ต้องใช้ตัวนี้แหละ)
- อย่างไรก็ตาม ข้อจำกัดหลักของการใช้เครื่องมือคิดที่เน้นการพูดรอบวง เช่น Round Robin คือ ผู้เรียนที่พูดช้าอาจรู้สึกกดดันหรือไม่มีเวลาคิด เพราะต้องพูดต่อเนื่องไปเรื่อย ๆ ตามลำดับ
- Round Table (เขียนหมุนเวียน) จะแตกต่างกันตรงที่เน้นการเขียนหมุนเวียนกันในกลุ่ม ถ้าครูภาษาไทยต้องการให้นักเรียนช่วยกัน สร้างสรรค์เรื่องราวต่อจากนิทานที่ครูเล่า ก็ต้องใช้เครื่องมือ Round Table นี่แหละครับ
และเครื่องมือ Place Mats (พื้นที่ส่วนตัว) เป็นอีกตัวที่น่ารักมาก เพราะจะช่วยให้ผู้เรียนกลุ่มละ 4 คน แยกความคิดส่วนตัว เกี่ยวกับ ‘แนวทางการออมเงิน’ ก่อนจะ สรุปแนวทางร่วมกันของกลุ่ม ลงในพื้นที่เดียวของแผ่นรองจาน (Placemat) ก่อนที่จะนำความคิดเหล่านั้นมาแบ่งปันกันในกลุ่ม
การตัดสินใจและการวางแผนอย่างเป็นระบบ
- สำหรับสถานการณ์ที่ต้องการ วิเคราะห์ข้อดีและข้อเสีย ของเรื่องที่มีมุมมองที่ขัดแย้งกันอย่างชัดเจน เช่น การใช้พลังงานนิวเคลียร์ ครูควรเลือกใช้เครื่องมือ ชักเย่อความคิด (Tug-of-War) เพราะมันช่วยให้เห็นข้อโต้แย้งในแต่ละด้านอย่างเป็นระบบ
- สุดท้ายนี้ ถ้าครูต้องการให้น้อง ๆ ฝึกการ วางแผนขั้นตอนการทำโครงงานวิทยาศาสตร์ ที่มีลำดับก่อนหลังชัดเจน ก็ต้องพึ่งพา Flow Chart (แผนภาพการไหล) เพราะเครื่องมือนี้จะแสดงให้เห็นถึงขั้นตอน กระบวนการ หรือลำดับเหตุการณ์ได้อย่างเหมาะสมที่สุด
หวังว่าน้อง ๆ จะได้เห็นภาพรวมของเครื่องมือคิดทั้ง 13 ตัวนี้อย่างชัดเจนนะครับ การนำเครื่องมือเหล่านี้มาใช้ไม่ได้ทำให้การเรียนซับซ้อนขึ้นเลย แต่กลับช่วยให้เราเรียนรู้ได้อย่างลึกซึ้งและเป็นระบบมากขึ้น
สำคัญ! โปรดอ่านก่อนเริ่มทำแบบทดสอบ
วันนี้ก็จบไปแล้วอีกหนึ่งบทความดี ๆ จากพี่แอดมิน โดยเว็บไซต์ของพี่แอดมินยังมีเกียรติบัตรออนไลน์ฟรี ๆ จาก มหาวิทยาลัย หรือหน่วยงานที่น่าเชื่อถืออีกมากมาย หลายวิชา เช่น ข้อสอบสอบวัดระดับภาษาอังกฤษ แบบ CEFR คณิตศาสตร์ ภาษาจีน ให้ได้ทดสอบระดับความรู้ตัวเองกัน พร้อมทั้ง ข้อสอบวัดระดับความรู้ เพื่อช่วยให้น้อง ๆ ทดลองประเมินทักษะในแต่ละวิชาที่ตัวเองชอบได้ ข้อสอบมีตั้งแต่ระดับ ม.ปลาย ไปจนถึงมหาลัยเลยนะ และยังมีการอบรมออนไลน์ ผ่าน E-learning คอร์สเรียนออนไลน์ฟรี ได้ใบประกาศ ความรู้คอมพิวเตอร์ และ AI เท็มเพลตหน้าปก Portfolio สวย ๆ ไว้ให้น้อง ม.ปลายดาวน์โหลดไปใช้งานในการยื่นพอร์ตฯ TCAS การเรียนสมัครเรียนต่อระดับมหาวิทยาลัย และยังมีสาระน่ารู้ต่าง ๆ ที่เป็นประโยชน์อีกด้วยนะ สามารถเลือกดูได้ที่แถบเมนูด้านบน หรือด้านข้างซ้ายบนในโทรศัพท์มือของน้อง ๆ โดยเกียรติบัตรออนไลน์จะมีมาจากหลายหน่วยงานทั้ง กศน มหาวิทยาลัยชั้นนำ และหน่วยงานรัฐต่าง ๆ ทางพี่แอดมินจะอัพเดตเกียรติบัตรใหม่ เข้ามาในทุก ๆ วันเพื่อให้ทันเหตุการณ์ตลอดเวลา สุดท้ายพี่แอดมินขอขอบคุณน้อง ๆ ที่ให้ความสนใจในเว็บไซต์และบทความของพี่แอดมินครับ หากมีข้อแนะนำใด ๆ อย่าลังเลที่จะแจ้งพี่แอดมินนะ หากต้องการดูเกียรติบัตรใบอื่น ๆ หรือมีคำถามใด ๆ สามารถดูเพิ่มเติมได้ที่: ศูนย์รวมเกียรติบัตรออนไลน์ และแบบทดสอบออนไลน์ฟรี
