สวัสดีครับ วันนี้ผมขอนำกิจกรรมการทำข้อสอบวัดระดับความรู้ เรื่องหลักสูตรพื้นฐานด้านการเงิน การบัญชี พัสดุและสินทรัพย์ ในสถานศึกษา เพื่อรับเกียรติบัตรออนไลน์ ผ่าน Google Form โดยเมื่อท่านได้ทำแบบทดสอบผ่านเกณฑ์ที่ทางผู้จัดกิจกรรมได้กำหนดไว้ ท่านจะได้รับเกียรติบัตรเป็นไฟล์ PDF ดังภาพตัวอย่างที่ได้ทางผมได้นำมาแสดงให้ดูไว้ผ่านทาง Email ที่ท่านได้ลงทะเบียนไว้ตอนทำแบบทดสอบครับ สามารถทำแบบทดสอบได้ที่ปุ่มทำแบบทดสอบด้านล่างเลยครับ

สวัสดีครับน้อง ๆ ทุกคน วันนี้พี่จะพามาเจาะลึกความรู้ที่เป็นหัวใจสำคัญของการบริหารจัดการในโรงเรียน ซึ่งเป็นเรื่องที่คนทำงานสายการศึกษาทุกคนต้องรู้และเข้าใจให้ถ่องแท้ นั่นก็คือเรื่องของการเงิน การบัญชี พัสดุ และสินทรัพย์ในสถานศึกษานั่นเองครับ หลายคนอาจจะมองว่าระเบียบราชการเป็นเรื่องที่ซับซ้อนและน่าปวดหัว แต่เชื่อพี่เถอะครับว่า ถ้าน้อง ๆ เข้าใจหลักการและเหตุผลเบื้องหลังแล้ว การทำงานของน้อง ๆ จะราบรื่น ปลอดภัย และเกิดประโยชน์สูงสุดต่อโรงเรียนอย่างแน่นอนครับ เรามาค่อย ๆ ทำความเข้าใจไปพร้อมกันทีละประเด็นเลยดีกว่า

เข้าใจระบบเงินอุดหนุนและงบประมาณเพื่อนักเรียน เริ่มต้นกันที่เรื่องของเงินอุดหนุนที่สถานศึกษาได้รับตามโครงการสนับสนุนค่าใช้จ่ายในการจัดการศึกษา ตั้งแต่ระดับอนุบาลจนจบการศึกษาขั้นพื้นฐาน (เรียนฟรี 15 ปี) กันก่อนครับ เงินก้อนนี้มีความสำคัญมาก และกฎเหล็กที่ต้องจำไว้ให้ขึ้นใจเลยก็คือ การใช้จ่ายเงินต้องเกิดประโยชน์ต่อนักเรียนเป็นลำดับแรก เสมอครับ ซึ่งโดยปกติแล้วเงินงบประมาณเหล่านี้จะนำมาใช้ในลักษณะของ เงินงบดำเนินงาน ทั้งหมดเลยครับ แต่รู้ไหมครับว่าในบรรดารายการที่รัฐสนับสนุนนั้น ค่าอาหารกลางวัน ไม่ได้จัดอยู่ในเงินอุดหนุนโครงการนี้ครับ เพราะเป็นงบที่ได้รับการจัดสรรมาจากหน่วยงานท้องถิ่นแยกต่างหากครับ

เพื่อให้การใช้จ่ายเงินเป็นไปอย่างถูกต้องและโปร่งใส กระบวนการทำงานจะต้องเริ่มต้นจากการที่ โรงเรียนจัดทำแผนปฏิบัติงานประจำปีที่สอดคล้องกับนโยบายและจุดเน้น การจัดทำแผนเสนอผ่านความเห็นชอบต่อคณะกรรมการสถานศึกษา และรายงานผลการดำเนินงาน/การใช้จ่ายต้องสอดคล้องกับแผนปฏิบัติงานประจำปีของสถานศึกษา ควบคู่กันไปอย่างเป็นระบบครับ และเมื่อมีเงินอุดหนุนโอนเข้าบัญชีโรงเรียนเมื่อไหร่ หน้าที่แรกที่ฝ่ายการเงินต้องทำทันทีเลยก็คือ ตรวจสอบยอดเงินโอน/ออกใบเสร็จรับเงิน/ลงทะเบียนที่เกี่ยวข้อง ให้เรียบร้อยครับ

หลายโรงเรียนมักจะนำงบอุดหนุนไปจัดกิจกรรมเพื่อเสริมสร้างความรู้ให้เด็ก ๆ ซึ่งตรงนี้สามารถเบิกจ่ายได้ครอบคลุมมากครับ ไม่ว่าจะเป็น ค่าเข้าชมสถานที่แหล่งเรียนรู้ ค่าวัสดุต่าง ๆ ในการจัดกิจกรรม ตลอดจนค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับการใช้และตกแต่งสถานที่จัดกิจกรรม ถือว่าตอบโจทย์การเรียนรู้นอกห้องเรียนได้ดีเยี่ยมเลย และข้อมูลสำคัญที่ทำให้โรงเรียนได้รับงบประมาณอย่างถูกต้องก็มาจากระบบ Data Management Center ระบบจัดเก็บข้อมูลนักเรียนรายบุคคล หรือที่เราเรียกติดปากกันว่า DMC นั่นเองครับ

การบริหารจัดการดอกเบี้ยและควบคุมการเงิน ทีนี้มาดูเรื่องดอกเบี้ยเงินฝากธนาคารกันบ้างครับ ถ้าน้อง ๆ ดูแลบัญชีเงินอุดหนุนทั่วไป เมื่อมีดอกเบี้ยเกิดขึ้นตามระเบียบแล้ว ต้องนำเงินส่งเป็นรายได้แผ่นดิน นะครับ ห้ามเก็บไว้ใช้เองเด็ดขาด แต่ถ้าเป็นดอกเบี้ยที่เกิดจาก บัญชีเงินรายได้สถานศึกษา อันนี้สบายใจได้เลยครับ เพราะน้อง ๆ สามารถเก็บไว้ใช้จ่ายในโรงเรียนได้ไม่ต้องนำส่งคลังครับ ส่วนพวกเงินทุนหมุนเวียนโครงการต่าง ๆ เมื่อได้ดอกเบี้ยมา เราต้องนำไป สมทบเพื่อนำไปใช้จ่ายหมุนเวียนของโครงการ ให้เกิดประโยชน์งอกเงยต่อไปครับ

สำหรับการควบคุมดูแลภายใน ปัจจุบันสถานศึกษาเราจะใช้ ระบบการควบคุมการเงินของหน่วยงานย่อย พ.ศ. ๒๕๔๔ เป็นบรรทัดฐานครับ ในขั้นตอนการเบิกจ่าย เมื่อเจ้าหน้าที่การเงินจ่ายเงินให้ใครก็ตาม จะต้องเรียกหลักฐานการรับเงินที่รัดกุมมาก โดยเอกสารนั้นต้องระบุ ชื่อ และสถานที่อยู่หรือที่ทำการของผู้รับเงิน,วัน เดือน ปี ที่รับเงิน,รายการแสดงการรับเงินที่ระบุว่าเป็นค่าอะไร,จำนวนเงินที่รับ ทั้งตัวเลขและตัวอักษร,ลายมือชื่อของผู้รับเงิน,ลายมือชื่อของผู้จ่ายเงิน อย่างครบถ้วนครับ

ในส่วนของการหักภาษี ณ ที่จ่าย เรามีเวลาไม่มากนะครับ ต้องรีบดำเนินการนำส่งสรรพากร ภายใน 7 วัน นับแต่วันสิ้นเดือนของเดือนที่จ่ายเงินให้เจ้าหนี้ ครับ และถ้าน้อง ๆ มีการยืมเงินเพื่อเดินทางไปราชการ พอกลับมาถึงโรงเรียนปุ๊บ จะต้องรีบเคลียร์หลักฐานและคืนเงินเหลือจ่าย ภายใน 15 วันนับแต่เดินทางกลับ ทันทีครับ นอกจากนี้ หากมีการเบิกจ่ายงบประมาณที่เขตพื้นที่การศึกษา เอกสารที่เกี่ยวข้องกับ ค่าปรับปรุงซ่อมแซมอาคารเรียน/อาคารประกอบที่ได้รับอนุมัติเงินประจำงวด จะต้องถูกรวบรวมส่งไปเบิกให้ถูกต้องตามขั้นตอนด้วยครับ

การจัดซื้อจัดจ้าง พัสดุ และที่ราชพัสดุ ก้าวเข้าสู่เรื่องงานพัสดุกันบ้าง ปัจจุบันเราทำงานภายใต้ระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ.2560 ซึ่งมีผลบังคับใช้อย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 24 สิงหาคม 2560 ครับ ในกระบวนการเริ่มต้นที่ต้องจัดทำรายงานขอซื้อขอจ้าง สิ่งที่น้อง ๆ ห้ามใส่ลงไปเด็ดขาดและไม่ต้องระบุเลยก็คือ ชื่อผู้เสนอราคาที่เห็นสมควรซื้อหรือจ้าง เพราะเราต้องเปิดกว้างให้แข่งขันกันอย่างเป็นธรรมก่อนครับ

ในการหาราคากลาง กฎหมายกำหนดไว้ชัดเจนว่าต้องพิจารณาจาก ราคาที่คำนวณตามหลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการราคากลางกำหนด เป็นลำดับแรกสุดเลย และถ้าหากพัสดุที่เราต้องการซื้อนั้นมีข้อจำกัดทางเทคนิคที่จำเป็นจริง ๆ จนต้องระบุยี่ห้อเป็นการเฉพาะ เราจะต้องเลือกใช้ วิธีคัดเลือก ครับ แต่ถ้าเป็นการจัดซื้อทั่ว ๆ ไปที่มีวงเงินไม่สูงมากนัก คือไม่เกิน 500,000 บาท เราสามารถใช้วิธีที่รวดเร็วอย่าง วิธีเฉพาะเจาะจง ได้เลย และถ้าวงเงินลดลงมาเหลือแค่ไม่เกิน 100,000 บาท น้อง ๆ ก็สามารถแต่งตั้งบุคคลเพียงคนเดียวเป็นผู้ตรวจรับพัสดุเพื่อความคล่องตัวได้ด้วยครับ สำหรับการจัดทำเอกสารซื้อหรือจ้างด้วยวิธีประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์ (e-bidding) นั้น ผู้ที่เป็นแม่งานหลักก็คือ เจ้าหน้าที่ พัสดุครับ

เรื่องการตั้งคณะกรรมการก็สำคัญมาก ห้ามตั้งคนที่ทำงานซ้ำซ้อนกันเด็ดขาด เว้นแต่ในกรณีที่เป็น คณะกรรมการซื้อหรือจ้างโดยวิธีเฉพาะเจาะจง เท่านั้นที่สามารถควบตำแหน่งแต่งตั้งเป็นคณะกรรมการตรวจรับพัสดุได้ครับ และถ้ามีเหตุให้ต้องยกเลิกการจัดซื้อจัดจ้าง น้อง ๆ ต้องรู้ไว้เลยว่าเราไม่สามารถใช้ข้ออ้างที่ว่า ผู้เสนอราคาต่ำสุด เสนอราคาต่ำมากจนไม่คาดว่าไม่สามารถทำงานได้ มายกเลิกโครงการทั้งหมดได้นะครับ ทำได้แค่ปฏิเสธผู้เสนอราคารายนั้นไปครับ

เมื่อผ่านการใช้งานมาทั้งปี พอเปิดทำการวันแรกของเดือนตุลาคม ก็ถึงคิวของการตรวจสอบพัสดุประจำปี ซึ่งต้องทำให้แล้วเสร็จ ภายใน 30 วัน นับแต่วันเริ่มดำเนินการตรวจสอบพัสดุ ครับ โดยกรรมการจะมีหน้าที่ตรวจสอบบัญชีและการรับจ่ายพัสดุ แต่หน้าที่ที่อยู่นอกเหนือความรับผิดชอบ และไม่ใช่สิ่งที่ต้องทำคือการ ตรวจสภาพพัสดุที่ชำรุด เสื่อมสภาพ สูญไป หรือไม่จำเป็นต้องใช้ในหน่วยงานของรัฐต่อไปตามรายงานที่ผู้รับผิดชอบในการตรวจสอบพัสดุประจำปีจัดทำว่าเป็นไปตามรายละเอียดที่เสนอหรือไม่ เพราะจริง ๆ แล้วคณะกรรมการชุดนี้แหละครับที่เป็นคนชี้เป้าและทำรายงานสรุปสภาพพัสดุขึ้นมาเอง ไม่ใช่ไปตรวจเช็คเทียบกับรายงานของคนอื่น

ปิดท้ายด้วยเรื่องของสินทรัพย์และที่ราชพัสดุครับ ผู้อำนวยการโรงเรียนนั้นมีอำนาจในการดูแลและใช้ประโยชน์จากที่ราชพัสดุที่โรงเรียนครอบครองได้ ครั้งหนึ่งไม่เกิน 2 ไร่ ครับ และถ้ามีผู้ใจบุญต้องการบริจาคที่ดินให้เป็นกรรมสิทธิ์ของสถานศึกษา เราจะต้องส่งเรื่องขอความเห็นชอบจากทาง สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน เป็นอันดับแรกก่อนเลยครับ

แต่ในทางกลับกัน ถ้าโรงเรียนเราทำผิดเงื่อนไข กรมธนารักษ์ก็มีสิทธิ์เรียกคืนที่ราชพัสดุได้เช่นกันครับ ไม่ว่าจะเป็นกรณีที่โรงเรียน เลิกใช้ประโยชน์ในที่ราชพัสดุ ครอบครองที่ราชพัสดุโดยไม่ได้รับอนุญาต หรือไม่เข้าใช้ประโยชน์ที่ราชพัสดุภายในระยะเวลา 3 ปี นับแต่วันที่ทำความตกลงกับกรมธนารักษ์ โดนได้หมดเลยครับ และท้ายที่สุด หากมีอาคารสิ่งปลูกสร้างที่ต้องรื้อถอน โรงเรียนสามารถเลือกวิธีดำเนินการได้หลากหลาย ทั้งการ ดำเนินการตามพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ.2560 และระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ.2560 ดำเนินการรื้อถอนเอง โดยให้เจ้าหน้าที่ดำเนินการ หรือรื้อถอนโดยให้ผู้ที่ชนะการประมูลซื้ออาคารหรือสิ่งปลูกสร้างเป็นผู้ดำเนินการ ก็ทำได้ตามความเหมาะสมเลยครับ

แหล่งข้อมูล: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน, กรมบัญชีกลาง, ระบบจัดเก็บข้อมูลนักเรียนรายบุคคล (DMC), กรมธนารักษ์, กระทรวงการคลัง
เรียบเรียงโดย quizeducate.com

หวังว่าเรื่องราวที่นำมาฝากในวันนี้จะเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาทักษะของทุกคนนะครับ สำหรับใครที่อยากต่อยอดความรู้ให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น บนเว็บไซต์ของพี่แอดมินยังมี เกียรติบัตรออนไลน์ และคลัง ข้อสอบออนไลน์ อีกมากมายที่คัดสรรมาจาก มหาวิทยาลัย และหน่วยงานที่น่าเชื่อถือ ไม่ว่าจะเป็นการ ทำข้อสอบ เพื่อ วัดระดับ ความรู้ในรายวิชาคณิตศาสตร์ ภาษาจีน หรือการ สอบวัดระดับอังกฤษ โดยเฉพาะ ข้อสอบวัดระดับภาษาอังกฤษ CEFR ที่น้อง ๆ สามารถเลือก ทดสอบ CEFR ออนไลน์ เพื่อประเมินทักษะของตนเองผ่าน ข้อสอบวัดระดับภาษาอังกฤษพร้อมเฉลย ที่ครอบคลุมตั้งแต่ระดับ ม.ปลาย ไปจนถึงมหาวิทยาลัยเลยครับ

นอกจากนี้ สำหรับเพื่อน ๆ ที่มองหาช่องทางอัปเกรดโปรไฟล์ พี่แอดมินได้รวบรวมคอร์ส E-learning สำหรับการ อบรมออนไลน์ ที่เปิดให้ อบรมฟรีได้เกียรติบัตร ทั้งในด้านความรู้คอมพิวเตอร์และเทคโนโลยี AI ที่กำลังมาแรง รวมถึงยังมี แบบฝึกหัดภาษาอังกฤษ และตัวช่วยอย่าง เท็มเพลตหน้าปก Portfolio หรือ หน้าปกรายงาน สวย ๆ ไว้ให้น้อง ๆ ม.ปลาย ได้ดาวน์โหลดไปใช้ประกอบการยื่นพอร์ตฯ TCAS หรือสมัครเรียนต่อได้อย่างมืออาชีพ

สาระน่ารู้และ เกียรติบัตรออนไลน์ เหล่านี้ พี่แอดมินตั้งใจอัปเดตข้อมูลใหม่ ๆ จากทั้ง กศน. และหน่วยงานรัฐต่าง ๆ เข้ามาทุกวันเพื่อให้ทันต่อเหตุการณ์เสมอ โดยทุกคนสามารถเลือกเข้าชมได้ง่าย ๆ ผ่านแถบเมนูด้านบน หรือมุมซ้ายบนสำหรับผู้ใช้งานผ่านโทรศัพท์มือถือครับ สุดท้ายนี้ขอขอบคุณน้อง ๆ ทุกคนที่ติดตามบทความของพี่แอดมินเสมอมา หากมีข้อแนะนำหรือคำถามใด ๆ สามารถแจ้งพี่แอดมินได้ทันที หรือดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่: ศูนย์รวมเกียรติบัตรออนไลน์ และแบบทดสอบออนไลน์ฟรี ครับ